مقالات                   

 

بلوچستان در گذر زمان

 

جد قوم بلوچ بعد از پيدايش زبانها كه در منطقه ي مكران ساكن مي شود ، چنانكه موقيعت ژئوپولتيك مكران مشخص مي سازد ، بيانگر شناخت و بينش سياسي مكران مي باشد كه منطقه اي را انتخاب كرده اند كه از شرق به هند و از جنوب به درياي عمان و اقيانوس هند و از شمال با خراسان متصل است .

اين منطقه در مسير تردد تجار و پيشه داران و بازرگان بين المللي قرار گرفته كه بازرگان هندي از اين مسير به سوي سرزمين ايران و عراق و شام و حجاز و اروپا جهت امرار معاش و تجارت مي گذشتند ، همچنان وقتي اسلام به ايران آمد و ملت ايران با دين اسلام آشنا شد قوم بلوچ در پذيرش اسلام بر ديگر اقوام ايراني گوي سبقت را ربوده و پذيراي آئين رهايي بخش اسلام شدند .

وضيعت ژئوپولتيك بلوچستان اين قوم را قهرمان و شجاع و نترس بار آورده و حتي در جنگ و لشكركشي ايرانيان به هندوستان آنان را ياري كرده بلكه فتح ديار هند مديون دلاوريهاي بي محابانه ي اين قوم دلير و شجاع بوده است .

كه اشغال بيگانگان و اقوام ديگر را نپذيرفته و تاريخ آن به خوبي گواه است كه در صدر مبارزان عليه استعمار انگليس و پرتغاليها قرار داده از اين رو بايد اذعان كرد كه هيچ قومي به فكر تصرف مكران نبايد باشد كه آينده ي درخشاني ندارد .

بندر طيس بهترين بندر تجاري بلوچستان بوده است كه اولين لنگرگاه بازرگانان يا دروازه ي ورودي ايران بوده است كه در كتب تاريخي به كثرت از اين بندر مهم ياده شده است . اما از اين بنادر فعلاً منفعتي به منطقه نمي رسد تا در آن تحولي ايجاد شود . هنر قوم بلوچ در تمدن آنان در فن خانه سازي بسيار واضح و آشكار است چون بيشتر اين منطقه در مسير طوفان و شنهاي روان قرار دارد به ساختن خانه هايي مثل كپر و گرد توپ ، كه در مقابل زلزله هم بسيار از امنيت بالايي برخوردار است و بي خطر بوده مي پرداختند كه در عين حال كم هزينه و خنك نيز مي باشد .

صنعت كشاورزي قوم بلوچ عبارت از خرما ، مركبات ، موز ، تنباكو ، برنج ، صيفي جات و حبوبات متعدد و مختلفي است كه آنان را قادر به داد و ستد و تعامل با ديگر اقوام ساخته است .

صنعت سفالگري و پارچه بافي و قالي بافي سنتي ميان اين قوم ازدواج و پيشرفت و ترقي بالايي برخودار بوده است اما با سياست غلط دولتها اين منطقه به يك منطقه ي تماماً وابسته به مصنوعات وارداتي تبديل گرديده است .

تا زمان نه چندان دور صنعت كفش سازي رونقي خاص در بلوچستان داشته است ولي متأسفانه فعلاً نابود شده ، تعطيلي اين همه صنعتها و هنرها باعث بيكاري صنعت گران و هنرمندان گرديده است و آنان براي علاج اين معضل ، صنعت و هنر دوخت و دوز ( خياطي ، گلدوزي ) را رونق بخشيده اند .

اما در باب مصطلحات و ضرب المثلها و لغت و شعر و بيان و بديع از غناي بسيار بالايي برخوردار بوده است . شاعران و مفسران و اديبان و اصوليان پر نام و آوازه اي در اين قوم گذشته و وجود دارد كه قرآن را به نظم و نثر به زبان بلوچي در آورده اند كه اين خود بيانگر وسعت دايره و غناي لغت و زبان بلوچي است كه توانسته است قرآن مجيد را با حساسيت بسيار بالايي ترجمه و تفسير نمايد .

شعراي اسلامي امثال حضرت مولانا عبدالله روانبد رحمه الله عليه چنان مسائل و حوادث و رويدادها و اوضاع سياسي عصر خود را در قالب شعر در آورده اند كه پيامهاي روشن و واضح را براي دولت مردان و اهل فرهنگ و سياست در بر دارند و در عين حال ايشان ، يك اصولي به تمام معنا ماهر و مسلط بوده است .

پس فرهنگ و لغت قوم بلوچ هيچ نوع نقصي در خود ندارد جز اينكه نياز به يك بازنگري و نظم و نسق نويني دارد كه بايد به آن پرداخت ، و مورد بي توجهي بي مهري دولتهاي ايالتي قرار گرفته است ، تنها محافل و مجالسي كه هنوز به زبان بلوچي اهميت مي دهد حوزه هاي علميه و مدارس ديني و مساجداند لذا جهت تقويت لغت بلوچي بايد اين مراكز را بيش از پيش تقويت نمود .

 

مولانا عبدالحليم قاضي

 

http://sabaey-makoran.blogfa.com

 

ارتباط با پیام بلوچ